Prawa kobiet

fot. Michał Wende

Prawa kobiet to system praw zapewniających kobietom i dziewczynkom pełnię praw człowieka i praw obywatela; to uprawnienia i wolności zapewniające kobietom i dziewczynkom równość z mężczyznami i chłopcami. Prawa kobiet są tożsame z prawami człowieka, stąd często nazywa się je prawami człowieka kobiet.

Równouprawnienie oraz prawa kobiet w Polsce reguluje wiele aktów prawnych, od Konstytucji, przez prawo cywilne i prawo karne, aż po międzynarodowe konwencje. Prawa człowieka kobiet gwarantuje m.in. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka - dokument uchwalony 10 grudnia 1948 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ [Deklaracja została przyjęta w Polsce 19 listopada 1996 r. - przyp. red.]. "Prawa człowieka są takie same dla wszystkich ludzi bez względu na rasę, płeć, orientację seksualną, wyznanie, pochodzenie etniczne, społeczne, narodowe czy przekonania polityczne. Prawa człowieka są niepodzielne i powszechne dla wszystkich ludzi. Są fundamentem demokracji, społeczeństwa obywatelskiego, wolności, sprawiedliwości oraz pokoju" - tak pisze o nich Amnesty International.

Zgodnie z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka - prawa człowieka to także prawa seksualne i reprodukcyjne, a więc prawa do decydowania o samym sobie, o swoim ciele. Gwarantują one m.in. wolność wyboru co do tego, czy być aktywnym seksualnie czy nie, wolność od wszystkich form przemocy (w tym od gwałtu) ze względu na płeć, w tym wolność od zmuszania do rodzenia dzieci, przymusowej sterylizacji, zmuszania do aborcji lub zakazywania jej, obrzezania, okaleczania żeńskich narządów płciowych czy do małżeństwa. Prawa seksualne i reprodukcyjne to także prawo do swobodnego decydowania o liczbie własnych dzieci, prawo do wyboru partnerki lub partnera (żony, męża), prawo do edukacji seksualnej, prawo do odpowiedniego zakresu usług zdrowotnych, w tym m.in. do antykoncepcji oraz prawo do prywatności.

Prawa kobiet to także prawa obywatelskie - w tym prawo do czynnego i biernego prawa wyborczego, prawo do sprawowania funkcji publicznych, prawo do pracy, prawo do równej i sprawiedliwej z mężczyznami płacy, prawo do edukacji, prawo do służby wojskowej, prawo do zawierania umów, prawo do wolności przekonań religijnych czy politycznych, prawo do integralności i autonomii cielesnej (nienaruszalności cielesnej), prawo do wolności.

Dokumenty kluczowe:

Konstytucja RP
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (1948)
Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet [CEDAW] (1979)
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności [Europejska Konwencja Praw Człowieka] (1950)

Najważniejsze dokumenty międzynarodowe bezpośrednio dotyczące praw kobiet to:

Deklaracja o eliminacji przemocy wobec kobiet (1993)
Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (1979)
Konwencja w sprawie zgody na zawarcie małżeństwa, najniższego wieku małżeńskiego i rejestracji małżeństw (1962)
Konwencja w sprawie dyskryminacji w zatrudnieniu i wykonywaniu zawodu (1958)
Konwencja o obywatelstwie kobiet zamężnych (1957)
Konwencja o prawach politycznych kobiet (1952)
Konwencja w sprawie równego wynagrodzenia (1951)

Wybrane polskie akty prawne:

Ustawa o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z dnia 16 listopada 2006 r.
Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r.
Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z dnia 22 kwietnia 2005 r.
Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r.
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z dnia 25 czerwca 1999 r.
Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z dnia 7 stycznia 1993 r.

© Protest kobiet 2016, www.protestkobiet.pl
Zdjęcie: Michał Wende