Czym jest poronienie i aborcja? Uzasadnienia medyczne, metody, skutki

Utrata ci??y zawsze jest dla kobiety sytuacj? krytyczn?, zarówno w przypadku aborcji spontanicznej (czyli samoistnego poronienia), jak i w przypadku aborcji indukowanej (czyli przeprowadzonej z udzia?em cz?owieka). Jednym z uzasadnie? medycznych do wykonania aborcji jest ci??a pozamaciczna, która stanowi przyczyn? 10-15% zgonów kobiet w ci??y. Innym przyk?adem jest za?niad groniasty, którego chirurgiczne usuni?cie daje od 85 do 95% szans na wyleczenie.

Aborcja spontaniczna – poronienie (?ac. abortus)

Poronienie to inaczej wydalenie z jamy macicy obumar?ego w wyniku przyczyn naturalnych zarodka lub p?odu do 22 tygodnia ci??y. Oko?o 15% rozpoznanych ci?? ulega samoistnemu poronieniu, z czego najwi?cej ronionych ci?? jest przed implantacj? (50-60%). [implantacja – pierwszy etap ci??y u ssaków polegaj?cy na wnikni?ciu blastocysty (stadium przedzarodkowe) w g??b b?ony ?luzowej macicy; nast?puje mi?dzy 7 a 9 dniu po zap?odnieniu – przyp. red.] Po I trymestrze ci??y ryzyko poronie? spada. Od 23 tygodnia ci??y mówi si? o porodzie przedwczesnym. [1,2,3] Przyczyny tego zjawiska rozpatruje si? w trzech g?ównych kategoriach: genetycznej, hormonalnej i anatomicznej. Nale?y uwzgl?dni? tak?e wp?yw zaka?e?, zaburze? metabolicznych, endokrynologicznych i immunologicznych. [2]

Embrion po poronieniu samoistnym w ok. 6 tygodniu od zap?odnienia
Embrion po poronieniu samoistnym w ok. 6 tygodniu od zap?odnienia
?ród?o: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Human_Embryo_-_Approximately_8_weeks_estimated_gestational_age.jpg
Zdj?cie: Lunar Caustic

Aborcja indukowana (?ac. abortus provocatus)

?wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) wymienia dost?p do bezpiecznych us?ug aborcyjnych jako kluczowy element kompleksowej opieki zdrowotnej kobiet. [4,5] Jednym z przyczyn decydowania si? na przerwanie ci??y przez kobiety s? bowiem powody medyczne. Ci??a mo?e wi?za? si? z ryzykiem nara?enia ?ycia czy zdrowia kobiety, równie? psychicznego (do?wiadczenie przemocy psychicznej, gwa?t, kazirodztwo).

Jednym z uzasadnie? medycznych do przeprowadzenia aborcji jest ci??a pozamaciczna, która stanowi przyczyn? 10-15% zgonów kobiet w ci??y. [6] Innym przyk?adem jest za?niad groniasty – jego chirurgiczne usuni?cie daje od 85 do 95% szans na wyleczenie. Co wa?ne, od 2,5% do 4% za?niadów groniastych ulega transformacji z?o?liwej do kosmówczaka (rak kosmówki). [7] Wskazaniem medycznym do przerwania ci??y mo?e by? równie? stwierdzenie ci??kich wad wrodzonych u p?odu podczas bada? prenatalnych, zw?aszcza takich, które nie daj? szans na prze?ycie przysz?emu noworodkowi. 

Metody przerywania ci??y

Wybór metody aborcji jest zdeterminowany w du?ej mierze od wieku ci??y, niemniej wskazanie danej metody nie zawsze jest sztywno zwi?zane z tym kryterium. Co wi?cej, praktyka lekarska w tym zakresie nie jest jednolita w krajach, w których aborcja jest legalna.

Obecnie w Polsce – o ile aborcja wykonywana jest legalnie, w szpitalu, dominuje zastosowanie aborcji farmakologicznej. Natomiast aborcja przeprowadzana metod? chirurgiczn? (tzw. skrobanka) wykonywana jest tylko w podziemiu aborcyjnym. Krajowe wytyczne wskazuj? bowiem na inwazyjno?? klasycznego zabiegu ?y?eczkowania, a bezpieczniejsza nowoczesna metoda pró?niowa nie jest jeszcze u nas dost?pna. Co wa?ne, konieczno?? wykonywania aborcji w „podziemiu”, mo?e wymusza? metody, jak ?y?eczkowanie, które nie s? zalecane przez ?wiatow? Organizacj? Zdrowia (WHO). [8,9]

Wczesna aborcja farmakologiczna (przed 9 tyg. ci??y) to metoda przewa?aj?ca równie? w Wielkiej Brytanii, Francji, Szwajcarii i krajach skandynawskich. Mo?e by? ona równie? zastosowana w II trymestrze (Kanada, wi?kszo?? krajów europejskich, Chiny, Indie). W Stanach Zjednoczonych ci??? w II trymestrze przerywa si? natomiast g?ównie chirurgicznie metod? pró?niow?. [10]

Aborcja farmakologiczna

Metoda farmakologiczna wykorzystuje zwykle mifepriston lub metotreksat w kombinacji z analogiem prostaglandyny, którym mo?e by? mizoprostol lub gemeprost. [11] Po konsultacji lekarskiej kobieta za?ywa mifepriston w postaci tabletki w domu, natomiast analog prostaglandyn – doustnie lub dopochwowo w szpitalu.

Mifepriston i mizoprostol

Kombinacj? mifepristonu i mizoprostolu wykorzystuje si? najcz??ciej. Mifepriston (RU-486) zosta? po raz pierwszy wprowadzony we Francji w latach 80., za? mizoprostol w latach 70. XX w. Oba leki figuruj? w Wykazie Leków Podstawowych WHO, s? wi?c uznane jako najwa?niejsze i niezb?dne w podstawowym systemie ochrony zdrowia. [12]

Mifepriston to substancja o charakterze antyprogesteronu, powoduj?ca martwic? doczesnej, zmi?kczenie szyjki macicy oraz zwi?kszon? kurczliwo?? macicy i czu?o?? na prostaglandyny. Mizoprostol jest analogiem prostaglandyny E1, a jego aktywno?? polega na pobudzeniu skurczów macicy. [13,14] Dzia?anie tych leków prowadzi zatem do poronienia.

Doustnie metod? farmakologiczn? z wykorzystaniem mifepristonu i mizoprostolu stosuje si? do 49 dnia ci??y (7 tydzie?), natomiast w formie dopochwowej uk?ad ten jest skuteczny do 63 dnia ci??y (9 tydzie?), licz?c od pierwszego dnia ostatniej menstruacji. [15] Wed?ug najnowszych danych WHO i American College of Obstetricians and Gynecologists zalecaj? stosowanie kombinacji powy?szych leków zarówno do przerwania ci??y w I, jak i II trymestrze. [15,16,17,18]

Wed?ug zalece? ameryka?skiej Agencji ?ywno?ci i Leków (FDA) mizoprostol stosuje si? dwa dni po zastosowaniu mifepristonu, po konsultacji lekarskiej. Po przyj?ciu tych ?rodków kobieta pozostaje pod obserwacj? kliniczn? jeszcze przez kilka godzin. [19] Po poronieniu sprawdzana jest ca?kowito?? zabiegu. Przy ewentualnym niepowodzeniu, które mo?e by? spowodowane wiekiem ci??y, oferowana jest aborcja chirurgiczna. Niemniej jednak wg brytyjskiego Royal College of Obstericians and Gynaecologists wszystkie metody przerywania ci??y w I trymestrze nios? za sob? ma?e ryzyko pora?ki, która wymusza?aby usuni?cie zarodka lub p?odu zabiegiem chirurgicznym. [20]

Metotreksat

W przeciwie?stwie do mifepristonu i mizoprostolu, zastosowanie metotreksatu w aborcji farmakologicznej nie jest jedyn? funkcj? tego leku. S?u?y on równie? do leczenia ci??y ektopowej, pod warunkiem, ?e nie nast?pi?o p?kni?cie jajowodu, chorób nowotworowych (w tym raka kosmówki) i chorób autoimmunologicznych. [12,21] Metotreksat w kombinacji z mizoprostolem stosuje si? do przerywania ci??y zwykle na wczesnych jej etapach. [21] Lek znajduje si? w Wykazie Leków Podstawowych WHO. [12]

Gemeprost

Aborcja farmakologiczna jest mo?liwa w II trymestrze ci??y z wykorzystaniem innego analogu prostaglandyny E1 – gemeprostu, który ma posta? globulek dopochwowych. Po??czenie tego leku z mifepristonem umo?liwia przerwanie ci??y do 24 tygodnia. [22]

Aborcja chirurgiczna

Najcz?stsz? i najbezpieczniejsz? metod? aborcji chirurgicznej jest aborcja pró?niowa (ang. vaccum aspiration/suction-aspiration), której przeprowadzenie jest mo?liwe od bardzo wczesnego etapu do 15 tygodnia ci??y. [23] Zarodek lub p?ód oraz ?o?ysko mog? by? usuwane r?cznie (ang. manual vacuum aspiration, MVA) przez delikatne odessanie przy u?yciu r?cznej strzykawki, b?d? przy u?yciu pompy elektrycznej (ang. electric vacuum aspiration, EVA). Przy przerywaniu ci??y w I trymestrze stosuje si? znieczulenie miejscowe, za? aborcja w pó?niejszym etapie mo?e wymaga? znieczulenia ogólnego lub narkozy. [24]

Drug? z kolei co do cz?sto?ci stosowania metod? aborcji chirurgicznej jest dylacja i ?y?eczkowanie (ang. dilation and curettage, D&C) (mi?dzy 4 a 12 tygodniem ci??y). Jest to standardowa procedura ginekologiczna wykonywana m.in. do bada? macicy pod k?tem ewentualnego nowotworu i nieprawid?owych krwawie?, natomiast do przerywania ci??y WHO poleca t? metod? tylko w przypadku niedost?pno?ci metody MVA (usuwania r?cznego). [25]

Gdy kobieta zdecyduje si? na aborcj? mi?dzy 15 a ok. 26 tygodniem ci??y, lub przerwanie ci??y na tym etapie jest wskazane z przyczyn medycznych, nale?y zastosowa? inn? metod?, a mianowicie tzw. rozszerzenie i ewakuacj? (ang. dilation and evacuation, D&E), które polega na otwarciu szyjki macicy i opró?nieniu jej za pomoc? narz?dzi chirurgicznych i ssania. Po 16 tygodniu niekiedy stosuje si? metod? intact dilation and extraction (IDX), która wymaga dekompresji g?owy p?odu – z tego powodu jest zakazana m.in. w Stanach Zjednoczonych. Royal College of Obstericians and Gynaecologists stanowczo sprzeciwia si? stosowaniu metody IDX jako podstawowej, a zaleca j? tylko w sytuacjach szczególnych, gdy zagro?one jest ?ycie matki. [26] [Obecnie w Polsce aborcj? przeprowadza si? metod? farmakologiczn?, metoda chirurgiczna stosowana jest tylko w podziemiu aborcyjnym – przyp. red.]

Bezpiecze?stwo

Wed?ug Royal College of Obstetricians and Gynaecologists ryzyko powik?a? dla ró?nych sposobów farmakologicznych waha si? mi?dzy 0,1 a 1,4%, a dla aborcji chirurgicznej wynosi ok. 0,23%. [20]

Ewentualne ryzyko zdrowotne po indukowanej aborcji zale?y od tego, czy by?a ona przeprowadzona w sposób bezpieczny czy te? nie. ?wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje niebezpieczny zabieg aborcji jako zabieg przeprowadzony przez osoby niewykwalifikowane, przy u?yciu niebezpiecznego, przypadkowego i niehigienicznego wyposa?enia. [27] Co wi?cej, na bezpiecze?stwo aborcji oraz obci??enie psychiczne pacjentki najbardziej wp?ywa status prawny zabiegu, a w najmniejszym stopniu jego dost?pno?? czy przyzwolenie spo?eczne. [28]

Legalne aborcje przeprowadzone w krajach rozwini?tych s? jednymi z najbezpieczniejszych zabiegów w medycynie. Od 2000 do 2009 r. mia?a mniejsz? ?miertelno?? ni? w chirurgii plastycznej. W USA jest ok. 13 razy bezpieczniejsza ni? sam poród. Ryzyko ?miertelno?ci zwi?zanej z aborcj? zwi?ksza si? wraz z wiekiem ci??owym, lecz wci?? pozostaje ni?sza ni? przy porodzie. [29,30,31]

Wed?ug American Psychological Association aborcja przeprowadzona w I trymestrze ci??y nie jest zagro?eniem dla zdrowia psychicznego kobiety. Bardziej nara?one na problemy psychiczne s? kobiety nosz?ce niechcian? ci??? do terminu porodu. Nie ma dok?adnych bada? nad zwi?zkiem mi?dzy aborcj? z powodu wad p?odu po I trymestrze ci??y. ?adna powa?ana medyczna czy psychologiczna organizacja nie uznaje propagowanego przez przeciwników aborcji rzekomego „post-abortion syndrome”. [32,33]

Najwa?niejsze o?rodki medyczne i naukowe, jak ?wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO), Nattional Cancer Institute, American Cancer Society, Royal College of Obstetricians and Gyneacologists, American Congress of Obstetricians and Gynecologists, nie potwierdzaj? zwi?zku mi?dzy indukowan? aborcj? a rozwojem raka piersi, promowanego przez grupy anty-aborcyjne. [34]

Aleksandra Bu

Literatura:

[1] Br?borowicz GH (red.) Po?o?nictwo i ginekologia. Wyd. Lekarskie PZWL.
[2] Pisarski T (2002) Po?o?nictwo i ginekologia. Podr?cznik dla studentów. Wyd. IV. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
[3] Steer P (2005) The epidemiology of preterm Latour. BJOG : International Journal of Obsterics and Gynaecology.
[4] The American College of Obstetricians and Gynecologists. Women’s Health Care Physicians (2014) Abortion Training and Education. Committee Opinion No. 612. Obstet Gynecol: 1055-9.
[5] World Health Organization (2012) Safe abortion: technical and policy guidance for health systems. 2nd ed. Geneva.
[6] Goksedef BP, Kef S, Akca R, Bayik RN et al. (2011) Risk factors for rupture in tubal ectopic pregnancy: definition of the clinical findings. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 154: 96-99.
[7] Br?borowicz GH, Banaszewska B (2007) Po?o?nictwo i ginekologia. Tom 1, Po?o?nictwo. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa.
[8] http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53664,11518946,Nie_mowie_o_aborcji__Mowie__Ma_pani_wybor.html
[9]  D?bski R, D?bska M, Rigamontti M (2014) Bez znieczulenia. Jak powstaje cz?owiek.  Dom Wydawniczy PWN, Warszawa.
[10] Hammond C, Chasen ST (2009) Dilation and evacuation. Management of unintended and abnormal pregnancy: comprehensive abortion care. Oxford: Wiley-Blackwell: 178–192.
[11] Kulier R, Kapp N, Gulmezoglu AM, Hofmeyr GJ, Cheng L, Campana A (2011) Medical methods for first trimester abortion.
[12] World Health Organization (2015) 19th WHO Model List of Essential Medicines.
[13] Grossman D (2016) Medical methods for first trimester abortion. World Health Organization.
[14] Gynuity Health Projects (2006) Annotated Bibliography on Misoprostol Alone for Early Abortion.
[15] The American College of Obstetricians and Gynecologists, Women’s Health Care Physicians (2014) Medical Management of First-Trimester Abortion. Society of Family Planning. Practice Bulletin, No. 143.
[16] American College of Obstetricians and Gynecologists (2013) ACOG Practice Bulletin No 135: Second-Trimester Abortion. Obstetrics & Gynecology 121: 1394-1406
[17] Rexrode, Goldman M, Troisi R (2012) Women and health. Oxford. Academic: 236.
[18] Wildschut H, Both MI, Medema S, Thomee E, Wildhagen MF, Knapp N (2011). Medical methods for mid-trimester termination of pregnancy. The Cochrane database of systematic reviews.
[19] FDA (2010) Mifeprex (mifepristone) Information.
[20] Royal College of Obstetricians and Gyneacologists Press (2004) The Care of Women Requesting Induced Abortion: Evidence-based clinical guideline no 7. London.
[21] The American Society of Health-System Pharmacists (2011) Methotrexate.
[22] Bartley J, Brown A, Elton R, Baird DT (2001) Double-blind randomized trial of mifepristone in combination with vaginal gemeprost or misoprostol for induction of abortion up to 63 days gestation. Human reproduction. Oxford, England 16 (10): 2098–102.
[23] Healthwise (2004) Manual and vacuum aspiration for abortion.
[24] World Health Organization (2003) Dilatation and curettage. Managing Complications in Pregnancy and Childbirth. A Guide for Midwives and Doctors. Geneva.
[25] Templeton A, Grimes DA (2011) A Request for Abortion. New England Journal of Medicine 365 (23): 2198-2204.
[26] The House of Lords Hansard (2006) Text of a written answer to a parliamentary questionat.
[27] World Health Organization (1995) The Prevention and Management of Unsafe Abortion.
[28] Berer M (2000) Making abortions safe: a matter of good public health policy and practice. Bull World Health Organ 78(5): 580-592.
[29] Grimes DA, Benson J, Singh S, Romero M, Ganatra B, Okonofua FE, Shah IH (2006) Unsafe abortion: The preventable pandemic. The Lancet 368(9550): 1908-1919.
[30] Raymond EG, Grossman D, Weaver MA, Toti S, Winikoff  B (2014) Mortality of induced abortion, other outpatient surgical procedures and common activities in the United States. Contraception 90 (5): 476–479.
[31] Raymond EG, Grimes AD (2012) The Comparative Safety of Legal Induced Abortion and Childbirth in the United States. Obstetrics & Gynecology 119 (2): 215-219
[32] American Psychological Association (2008) APA Task Force Finds Single Abortion Not a Threat to Women’s Mental Health.
[33] Cohen, Susan A (2006) Abortion and Mental Health: Myths and Realities. Guttmacher Policy Review.
[34]
•    World Health Organization: "Induced abortion does not increase breast cancer risk (Fact sheet N°240)". World Health Organization. Archived from the original on 13 February 2011. Retrieved 6 January 2011.
•    National Cancer Institute: "Abortion, Miscarriage, and Breast Cancer Risk". National Cancer Institute.Archived from the original on 21 December 2010. Retrieved 11 January 2011.
•    American Cancer Society: "Is Abortion Linked to Breast Cancer?". American Cancer Society. 23 September 2010. Archived from the original on 5 June 2011. Retrieved 20 June 2011. At this time, the scientific evidence does not support the notion that abortion of any kind raises the risk of breast cancer.
•    Royal College of Obstetricians and Gynaecologists:"The Care of Women Requesting Induced Abortion"(PDF). Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. p. 9. Archived from the original (PDF) on 27 July 2013. Retrieved 29 June 2008. Induced abortion is not associated with an increase in breast cancer risk.
•    American Congress of Obstetricians and Gynecologists: "ACOG Finds No Link Between Abortion and Breast Cancer Risk". American Congress of Obstetricians and Gynecologists. 31 July 2003.Archived from the original on 2 January 2011. Retrieved11 January 2011.

tekst: Aleksandra Bu
© Protest kobiet 2016, www.protestkobiet.pl

 Clay Buchholz Jersey

Badania i raporty