Oświadczenie Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przemocy domowej

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

20 kwietnia 2017 r.

W nawi?zaniu do dyskusji na temat problemu przemocy domowej, która toczy si? aktualnie na kanwie sprawy jednego z bydgoskich radnych - jako Rzecznik Praw Obywatelskich, który jednocze?nie wykonuje zadania dotycz?ce realizacji zasady równego traktowania, chcia?bym zwróci? uwag? na szczególne obowi?zki pa?stwa zwi?zane z zapewnieniem skutecznej ochrony kobietom – ofiarom przemocy.

Przemoc wobec kobiet jako forma ?amania praw cz?owieka to szerokie zjawisko, które przybiera ró?ne formy i ma ró?norodne przejawy. Przemoc psychiczna, fizyczna, ekonomiczna czy seksualna, w tym przemoc w rodzinie, to codzienno?? wielu kobiet w Polsce, znajduj?ca odzwierciedlenie tak?e w skargach kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich. Przemoc ta ma charakter strukturalny i stanowi jeden z podstawowych mechanizmów spo?ecznych, który prowadzi do dyskryminacji kobiet, a tak?e uniemo?liwia pe?en ich rozwój. Przemoc domowa nie jest i nigdy nie mo?e by? wi?c identyfikowana jako prywatna sprawa rodziny, typowa dla zwi?zków k?ótnia, rozgrywka rozwodowa, czy te? „wo?anie cz?owieka o mi?o??”.

Zadaniem pa?stwa jest w pierwszej kolejno?ci skuteczne przeciwdzia?anie przemocy w rodzinie. Je?eli ju? dojdzie do sytuacji stosowania przemocy pa?stwo ma natomiast obowi?zek zapewni? bezpiecze?stwo i pomoc osobom dotkni?tym przemoc? w rodzinie oraz skuteczne ?ciganie, karanie i w?a?ciwe oddzia?ywanie na sprawców przemocy w rodzinie. Szczegó?owo obowi?zki w tym zakresie okre?la ustawa o przeciwdzia?aniu przemocy w rodzinie[1]. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.p.r osobie dotkni?tej przemoc? w rodzinie udziela si? bezp?atnej pomocy, m.in. w formie poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, zawodowego i rodzinnego, ochrony przed dalszym krzywdzeniem czy zapewnienia osobie dotkni?tej przemoc? w rodzinie bezpiecznego schronienia w specjalistycznym o?rodku wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie. Niestety pomimo tego, ?e obowi?zuj?ce ustawodawstwo przewiduje szereg ?rodków umo?liwiaj?cych izolacj? sprawcy przemocy domowej od ofiary, brak jest mechanizmów zapewniaj?cych kobietom natychmiastow? ochron?. Ponadto cytowana powy?ej ustawa wprowadzi?a obowi?zek realizacji programów oddzia?ywa? korekcyjno-edukacyjnych wobec osób stosuj?cych przemoc w rodzinie. Dane statystyczne pokazuj? jednak, ?e liczba orzeczonych przez s?dy karne obowi?zków uczestnictwa w oddzia?ywaniach korekcyjno-edukacyjnych sprawców przemocy pozostaje na niskim poziomie.

Do przyj?cia i wdro?enia krajowej polityki maj?cej na celu zapobieganie i zwalczanie wszelkich form przemocy ze wzgl?du na p?e? zobowi?za?a Polsk? tak?e ratyfikowana w dniu 13 kwietnia 2015 r. Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej[2] – aktualnym problemem pozostaje jednak zapewnienie faktycznej realizacji praw gwarantowanych Konwencj?. Z tym wi?kszym niepokojem przyjmuj? publiczne wypowiedzi przedstawicieli najwy?szych polskich w?adz o konieczno?ci wypowiedzenia tej Konwencji lub odmowy jej stosowania.

Wed?ug danych Agencji Praw Podstawowych UE z 2014 r. jedna na trzy kobiety do?wiadczy?a napa?ci fizycznej lub napa?ci na tle seksualnym od czasu uko?czenia 15. roku ?ycia. Sprawozdanie z realizacji Krajowego Programu Przeciwdzia?ania Przemocy w Rodzinie wskazuje, ?e liczba osób dotkni?tych przemoc? w rodzinie w 2015 r. wynosi?a 207.385. Natomiast z danych dost?pnych za 2016 r. wynika, ?e sama tylko Policja wype?ni?a 73,5 tys. formularzy „Niebieska Karta”, które maj? pomóc w zwalczaniu tego zjawiska, a przecie? uprawnione s? do tego równie? inne instytucje. Nale?y równie? pami?ta?, ?e wiele przypadków przemocy nie jest w ogóle zg?aszanych.

Nale?y tak?e doda?, ?e wszelkiego rodzaju przemoc dotyka kobiety w nieproporcjonalnie wi?kszym stopniu ni? m??czyzn. Jak wskazuj? policyjne i s?dowe statystyki kobiety stanowi? prawie 90% doros?ych ofiar przemocy w rodzinie. M??czy?ni stanowi? natomiast wi?kszo?? w?ród sprawców. Niezb?dne jest zatem zapewnienie im ukierunkowanego i kompleksowego wsparcia uwzgl?dniaj?cego ich szczególne potrzeby. Z uwagi na fakt, ?e pomoc oferowana obecnie przez pa?stwo, jest niewystarczaj?ca stanowczo sprzeciwia?em si? praktyce odmawiania przyznawania dotacji z bud?etu pa?stwa organizacjom specjalizuj?cym si? w udzielaniu pomocy kobietom, ofiarom przemocy.

Konwencja szczególny nacisk k?adzie tak?e na podejmowanie dzia?a? w celu zapobiegania wszelkim formom przemocy poprzez podnoszenie ?wiadomo?ci w celu lepszego rozumienia przez spo?ecze?stwo ró?nych przejawów przemocy. Jest to tym bardziej wa?ne, poniewa? jak wynika z bada? du?a cz??? spo?ecze?stwa (w przedziale 20% –24%) za przemoc uwa?a wy??cznie  przemoc fizyczn?, i to jedynie w jej ostrej formie. Ponadto cz???  respondentów  bagatelizuje przemoc  seksualn?  w  zwi?zkach i nie traktuje jej  jako zjawisko niepo??dane[3]. Dlatego te? tego typu przyk?ady stosowania przemocy, nag?o?nione medialnie, powinny by? okazj? dla przedstawicieli rz?du do stanowczego ich pot?pienia oraz zintensyfikowania dzia?a? na rzecz zapewnienia skutecznej ochrony kobietom - ofiarom przemocy.

dr Adam Bodnar,
Rzecznik Praw Obywatelskich, 20 kwietnia 2017 r.
 
Przypisy:

[1] Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdzia?aniu przemocy w rodzinie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1390, dalej: u.p.p.r).
[2] Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, sporz?dzona w Stambule dnia 11 maja 2011 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 961, dalej: Konwencja) .
[3] Ogólnopolskie badanie ankietowe, zrealizowane na zlecenie MPiPS, w  ramach  projektu  „Diagnoza  i  porównanie  skali  zjawiska  przemocy  w  rodzinie  oraz  ocena  efektywno?ci  dzia?a?  podejmowanych  na  rzecz  przeciwdzia?ania  przemocy  w  rodzinie”, przeprowadzone przez firm? WYG  PSDB  sp.  z  o.o. na prze?omie lipca i sierpnia 2014 roku.

?ród?o: https://www.rpo.gov.pl/pl/content/oswiadczenie-rzecznika-praw-obywatelskich-w-sprawie-przemocy-domowej

 Reuben Foster Womens Jersey